Ανοικτή Πρόσβαση

Η Βιβλιοθήκη και Κέντρο Πληροφόρησης του Παντείου Πανεπιστημίου  υποστηρίζει την ελεύθερη, άμεση και διαρκή διαδικτυακή πρόσβαση σε επιστημονικό περιεχόμενο υιοθετώντας πλήρως την Διακήρυξη του Βερολίνου για την Ανοικτή Πρόσβαση στη γνώση αλλά και όσες πρωτοβουλίες και προσπάθειες καταβάλλονται τόσο σε εθνικό όσο και σε ευρωπαϊκό επίπεδο.

Με τον όρο Ανοικτή Πρόσβαση εννοούμε  «την ελεύθερη, άμεση, διαρκή και απαλλαγμένη από τέλη και τους περισσότερους περιορισμούς πνευματικών δικαιωμάτων διαδικτυακή πρόσβαση σε ψηφιακό, ακαδημαϊκό και επιστημονικό περιεχόμενο. Οι αναγνώστες μπορούν να χρησιμοποιούν ελεύθερα το διατιθέμενο υλικό για ερευνητικούς, εκπαιδευτικούς και άλλους σκοπούς».


Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή έχει ενθαρρύνει τα κράτη μέλη ήδη από το 2012 μέσω της Σύστασης για την πρόσβαση και τη διατήρηση της επιστημονικής πληροφόρησης να δώσουν Ανοικτή Πρόσβαση στα αποτελέσματα της δημόσιας χρηματοδοτούμενης έρευνας. Ως χρηματοδότης έρευνας, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή υιοθέτησε αρχικά στο πλαίσιο του 7ου προγράμματος πλαισίου πιλοτική δράση για την ανοικτή πρόσβαση στις επιστημονικές δημοσιεύσεις, ενώ στο πλαίσιο του Ορίζοντα 2020 (2014-2020) οι ερευνητές έχουν πλέον ως υποχρέωση την παροχή Ανοικτής Πρόσβασης στις δημοσιεύσεις που απορρέουν από έργα που χρηματοδοτούνται από τον Ορίζοντα. Από το 2017 προβλέπεται καθολική υποχρέωση παροχής Ανοικτής Πρόσβασης στα δεδομένα (με την πρόβλεψη για τη δυνατότητα εξαίρεσης).

(Mediterranean Open Access Network (2013). Οδηγός MedOANet για την εφαρμογή πολιτικών ανοικτής πρόσβασης. Ανακτήθηκε από : http://medoanet.eu/sites/www.medoanet.eu/files/documents/GUIDLine_GR_ws.pdf)


«Με τον όρο Ανοικτή Πρόσβαση εννοούμε την ελεύθερη, άμεση, διαρκή και απαλλαγμένη από τέλη και τους περισσότερους περιορισμούς πνευματικών δικαιωμάτων διαδικτυακή πρόσβαση σε ψηφιακό, ακαδημαϊκό και επιστημονικό περιεχόμενο. Οι αναγνώστες μπορούν να χρησιμοποιούν ελεύθερα το διατιθέμενο υλικό για ερευνητικούς, εκπαιδευτικούς και άλλους σκοπούς».

Ο Χρυσός και Πράσινος Δρόμος στις επιστημονικές δημοσιεύσεις

Η ΒιΚεΠ συμμετέχοντας στην Heal-link (Σύνδεσμος Ελληνικών Ακαδημαϊκών Βιβλιοθηκών ΣΕΑΒ) προτρέπει τα μέλη της Ακαδημαϊκής Κοινότητας να υιοθετήσουν τις αρχές της Ανοικτής Πρόσβασης κάνοντας χρήση των δυνατοτήτων που παρέχονται από τον ΣΕΑΒ για δημοσιεύσεις σε καθεστώς ανοικτής πρόσβασης.

Ο Χρυσός Δρόμος

Σε περίπτωση που επιλέξετε να δημοσιεύσετε την εργασία σας, ακολουθώντας τον λεγόμενο Χρυσό Δρόμο, θα πρέπει να γνωρίζετε ότι μπορείτε να επιλέξετε κάποιο από τα καθιερωμένα επιστημονικά περιοδικά με τα οποία το Πανεπιστήμιο μέσω του ΣΕΑΒ (Heal-link) έχει εξασφαλίσει  είτε ένα ποσοστό έκπτωσης είτε πλήρη κάλυψη των τελών δημοσίευσης.

Δείτε στον ακόλουθο σύνδεσμο αναλυτικά τις Συμφωνίες Ανοικτής Πρόσβασης που έχουν γίνει με τους εκδότες και τους όρους δημοσίευσης. Για περισσότερες πληροφορίες και απορίες μπορείτε να αποστείλετε e-mail στο

Ο Πράσινος Δρόμος

Σε περίπτωση που επιθυμείτε να δημοσιεύσετε την εργασία σας, ακολουθώντας τον Πράσινο Δρόμο, μπορείτε να χρησιμοποιήσετε το λεγόμενο ιδρυματικό αποθετήριο (Πάνδημος).

Οι συγγραφεί καταθέτουν τις προδημοσιεύσεις ή μετα-δημοσιεύσεις τους και η διαδικασία αυτή ονομάζεται και αυτό-αρχειοθέτηση (self-archive).

Πρόκειται για μια αποδεκτή επιλογή από τους εκδότες ενώ αποθετήρια τύπου ResearchGate και Academia.edu δεν είναι αποδεκτά από τους εκδότες και έχουν νομικά κωλύματα.

Είναι μια πρόσφορη λύση για όσους δεν έχουν χρήματα για να εκδώσουν μέσω του Χρυσού Δρόμου.

Λύση ασφαλούς αποθήκευσης και διανομής μέσα από μόνιμα αναγνωριστικά διευθύνσεων για να κάνετε έγκυρες αναφορές στις εργασίες σας.

Σημεία πρόσβασης για την Ανοικτή Πρόσβαση

Το OpenAIRE αποτελεί την πανευρωπαϊκή υποδομή για την ανοικτή γνώση, έναν πυλώνα για το Ευρωπαϊκό Νέφος Ανοικτής Επιστήμης (European Open Science Cloud, EOSC). Ξεκίνησε ως έργο που χρηματοδοτήθηκε από την Ευρωπαϊκή Ένωση το 2008 και οι δραστηριότητές του συνέχισαν να διεξάγονται μέσα από μια σειρά συνεχών έργων OpenAIRE μέχρι προσφάτως που ιδρύθηκε νομικό πρόσωπο, τον Οκτώβριο του 2018.

Το Κέντρο Έρευνας και Καινοτομίας “Αθηνά” (Ε.Κ. “Αθηνά”) λειτουργεί ως Εθνικός Κόμβος Ανοικτής Πρόσβασης (NOAD) για την Ελλάδα, μεταφέροντας ουσιαστικά σε εθνικό επίπεδο τις δράσεις του OpenAIRE. Οι δραστηριότητες που αφορούν τον Εθνικό Κόμβο εκτελούνται από κοινού με τον Σύνδεσμο Ελληνικών Ακαδημαϊκών Βιβλιοθηκών (ΣΕΑΒ/HEAL-Link) ως συνεργάτης του προγράμματος OpenAIRE Advance.

Ο ΣΕΑΒ στα πλαίσια των διαπραγματεύσεων που έκανε για την ανανέωση των συνδρομών της κοινοπραξίας σε επιστημονικό υλικό για την τριετία 2019-2021, διεκδίκησε και κατάφερε, όπου ήταν δυνατό, να υπάρχει πρόβλεψη για δημοσίευση εργασιών σε καθεστώς ανοικτής πρόσβασης (στο εξής ΑΠ) παράλληλα με την πρόσβαση στο πλήρες κείμενο του συνδρομητικού υλικού των εκδοτών.

Ο “Οδικός Χάρτης” της ανοικτής πρόσβασης όπως συμφωνήθηκε τον Οκτώβριο του 2003 στο Συνέδριο που διοργανώθηκε από το Ινστιτούτο Max Planck και το European Cultural Heritage Online. Το μεταφρασμένο κείμενο εδώ.

Ενημερωθείτε για τα οφέλη της Ανοικτής Πρόσβασης και τις δυνατότητες που σας δίνονται από το φυλλάδιο που κυκλοφόρησε η Heal link σε συνεργασία με το ερευνητικό Κέντρο Αθηνά και το OpenAIRE

Ευρετήρια Ανοικτής Πρόσβασης 

Πρόκειται για την διαδικτυακή πύλη του Εθνικού Κέντρου Τεκμηρίωσης που σκοπό έχει τη συσσώρευση, οργάνωση, ανάδειξη και διάχυση του ψηφιακού περιεχομένου της χώρας που παράγεται από φορείς έρευνας, επιστήμης και εκπαίδευσης. Πρόκειται επίσης για ένα ευρετήριο των Ψηφιακών Αποθετηρίων και Συλλογών (όπως η Πάνδημος) των Ανώτατων Εκπαιδευτικών Ιδρυμάτων της χώρας.

Ευρετήριο για περιοδικά και άρθρα ανοικτής πρόσβασης

Το  MedOAnet Open acces tracker  είναι μια πληροφοριακή πύλη για τις εξελίξεις στην ανάπτυξη πολιτικών και την πρόοδο σε ζητήματα ανοικτής πρόσβασης στις 6 χώρες της Μεσογείου: Ελλάδα, Τουρκία, Ιταλία, Ισπανία, Γαλλία και Πορτογαλία. Εδώ μπορείτε να αναζητήσετε πληροφορίες για περιοδικά ανοικτής πρόσβασης, αποθετήρια, ιδρυματικές πολιτικές καθώς και πολιτικές ανοικτής πρόσβασης  και χρηματοδότησης των εκδοτών από πιστοποιημένους φορείς όπως οι : DOAJ, SHERPA/RoMEO, SHERPA/Juliet, OpenDOAR, ROARMAP

Το Sherpa Romeo είναι μια πληροφοριακή πηγή που συγκεντρώνει και αναλύει τις πολιτικές ανοικτής πρόσβασης ανά εκδότη και ανά περιοδικό. Παρέχει επίσης πληροφορίες για θέματα αυτό-αρχειοθέτησης και ζητήματα αδειών και πνευματικών δικαιωμάτων.